Mijn kinderen werken niet mee tijdens een fotoshoot – wat nu?

Kinderen werken zelden mee zoals volwassenen dat bedoelen

Als volwassenen zeggen dat kinderen tijdens een fotoshoot moeten meewerken, bedoelen we meestal dat ze even stil moeten staan, moeten luisteren naar wat er gevraagd wordt en het liefst ook nog op het juiste moment gezellig naar de camera lachen. Allemaal tegelijk graag. Alleen zijn de meeste kinderen daar na ongeveer twaalf seconden wel klaar mee. En eerlijk gezegd kan ik ze daar niet eens zoveel ongelijk in geven.

Daarom bouw ik een gezinsreportage daar ook niet omheen. Ik verwacht niet dat kinderen een uur lang uitvoeren wat ik bedenk. We lopen een stukje, er wordt gerend, iemand vindt onderweg iets wat absoluut bekeken moet worden en tussendoor probeer ik jullie soms even bij elkaar te krijgen. Ik geef kleine opdrachtjes of zet iets in gang en kijk daarna vooral wat er gebeurt.

Soms werkt mijn idee precies zoals ik het in mijn hoofd had. Soms heeft een kind duidelijk een beter plan.

En juist terwijl jij misschien denkt dat we alweer compleet zijn afgedwaald van het maken van foto’s, zie ik een kind trots zijn gevonden stok aan papa laten zien, een hand die vanzelf wordt vastgepakt of iemand die zo hard moet lachen om zijn broer dat de hele opdracht waar we mee begonnen allang vergeten is.

Voor je het weet ben jij vooral aan het opvoeden

Als ouder wil je natuurlijk helpen. Je hebt deze reportage geboekt, iedereen heeft kleding aan die enigszins bij elkaar past en dan zou het toch fijn zijn als je kinderen ook heel even doen wat de fotograaf vraagt. Voor je het weet hoor je jezelf daarom de hele tijd zeggen: “Niet doen.” “Kom eens hier.” “Kijk nou even.” “Laat je broer met rust.” En natuurlijk de klassieker: “Doe eens gezellig.” En dat terwijl jij ondertussen steeds minder gezellig wordt.

Ik herken dat trouwens prima. Ik ben zelf moeder van twee jongens en weet hoe snel je in die stand schiet waarin je probeert te voorkomen dat alles ontspoort. Alleen hoef je dat tijdens een reportage niet ook nog voor mij te doen.

Als ik iets van de kinderen nodig heb, probeer ik het zelf. Misschien vraag ik ze om naar papa te rennen, laat ik iemand iets zoeken of bedenk ik een klein spelletje. Werkt het niet, dan probeer ik iets anders. Jullie hoeven niet én zelf op de foto te staan én ondertussen de hele reportage te regisseren.

Ik heb veel liever dat jij met je kinderen bezig bent dan met mij. Want juist wanneer jullie aandacht weer bij elkaar ligt, gebeurt er meestal veel meer.

Sommige kinderen moeten mij eerst even goedkeuren

Niet ieder kind vindt het fantastisch dat er ineens een onbekende mevrouw met twee camera’s verschijnt. De één begint binnen een paar minuten zijn hele levensverhaal tegen me te vertellen, terwijl een ander me aankijkt alsof ik persoonlijk verantwoordelijk ben voor het feit dat hij vandaag mee moest naar een fotoshoot.

Dan hoef ik niet meteen dichtbij te komen. We kunnen eerst gewoon een stukje lopen en ik praat ondertussen wat met jullie. Misschien blijft je kind eerst dicht bij jou, wil het gedragen worden of kijkt het vooral vanaf een veilige afstand wat ik eigenlijk kom doen.

Vaak verandert dat vanzelf zodra de aandacht niet meer zo op mij en mijn camera ligt. Er wordt onderweg iets gevonden, papa maakt een grapje of een broer rent vooruit en ineens is er iets anders om mee bezig te zijn. Ik fotografeer ondertussen gewoon verder.

En blijft je kind de hele reportage wat rustiger of afwachtender, dan hoeft daar ook niet koste wat kost verandering in te komen. Dat vertelt net zo goed iets over wie je kind op dit moment is.

En dan heb je nog de kinderen die overal tegelijk zijn

Die herken ik meestal vrij snel. Ik heb mijn camera nog niet goed en wel ingesteld en ze zijn al halverwege het veld, hebben drie takken gevonden en willen weten of ze in die ene boom mogen klimmen.

Dan ga ik niet de rest van de reportage proberen om daar een stilzittend kind van te maken. We gebruiken die energie juist. We rennen naar papa, lopen door het hoge gras, doen een wedstrijdje of kijken wie zich het beste kan verstoppen. Ik kies voor gezinsreportages buiten ook bewust plekken waar die ruimte er is.

Het grappige is dat de rustige momenten daarna vaak vanzelf komen. Iemand wil ineens gedragen worden na al dat rennen. Een kind kruipt bij mama. Er wordt even uitgepuft op een boomstam of papa krijgt twee armen stevig om zijn nek.

Dat zijn vaak precies de momenten waarop ik iets minder zeg en gewoon kijk wat er voor mijn camera gebeurt.

Soms is de koek gewoon op

Je kunt een fijn tijdstip kiezen, zorgen dat iedereen gegeten heeft en een tas meenemen waarin ongeveer een halve verhuizing aan spullen zit. Toch kan een kind halverwege besluiten dat het klaar is. Echt klaar.

Dan heeft het meestal weinig zin om nog vijf keer te vragen of die ene knuffel met mama alsjeblieft nog even kan. We drinken iets, eten een snack, lopen een stukje of je kind kruipt gewoon even bij je. Ik hoef niet iedere minuut van een reportage te vullen met een opdracht.

Sterker nog, in zo’n pauze gebeurt regelmatig precies iets wat ik zelf niet had kunnen bedenken. Je kind kruipt tegen je aan, papa komt erbij zitten of iemand begint ineens weer te kletsen alsof er vijf minuten daarvoor helemaal niets aan de hand was.

Daar kan geen zorgvuldig bedachte pose tegenop.

Die ene foto waarop iedereen naar de camera kijkt

Die probeer ik heus ook te maken. Ik snap heel goed dat het fijn is om een foto te hebben waarop jullie allemaal samen staan, iedereen herkenbaar in beeld is en er toevallig niemand precies op dat moment besluit achterstevoren te gaan staan.

Alleen hoeft die ene foto niet de hele reportage te dragen.

Ik wil ook de foto waarop je kind dubbel ligt om iets wat papa doet. De kleine hand die tijdens het lopen vanzelf de jouwe zoekt. Een broer die zijn zus eerst heel lief knuffelt en haar drie seconden later alweer irritant vindt. Je peuter die na een halfuur echt niet meer zelf wil lopen en met zijn hoofd op je schouder belandt.

Dat zijn geen momenten die tussendoor gebeuren terwijl we wachten tot iedereen eindelijk meewerkt. Dat ís voor mij de reportage.

Hoe vertel je kinderen vooraf dat jullie foto’s gaan maken?

Ik zou het vooral niet groter maken dan nodig. Vertel dat jullie samen foto’s gaan maken en dat ik een stukje met jullie meeloop terwijl jullie wandelen en dingen doen. Je hoeft thuis niet alvast te oefenen op lachen en er hoeft ook geen uitgebreid lijstje te komen met dingen die ze straks vooral wel en niet mogen doen.

Voor jonge kinderen is iets te drinken en een snack altijd handig. Reservekleding kan ook geen kwaad, zeker bij kinderen die een modderplas op honderd meter afstand feilloos weten te vinden. En is er een knuffel die op dit moment overal mee naartoe moet, neem die dan gerust mee.

Misschien staat die knuffel straks op een paar foto’s. Over tien jaar weet je waarschijnlijk nog precies hoe dat ding mee naar bed, mee in de auto en het liefst ook mee aan tafel moest.

Jullie gezin hoeft voor mijn camera niet ineens anders te worden

Misschien zijn jullie kinderen druk en luid. Misschien kijkt er eentje eerst een halfuur de kat uit de boom. Misschien wil je jongste vooral bij jou zijn en moet de oudste altijd vooroplopen. Op dit moment kan dat soms vermoeiend zijn, maar het zijn óók precies de kleine eigenschappen waaraan je later terugziet wie ze toen waren.

Tijdens een gezinsreportage probeer ik daar dus niet eerst een rustigere, beter luisterende versie van jullie gezin van te maken. Ik geef richting wanneer dat nodig is, maar laat ook genoeg gebeuren. Juist omdat ik weet dat de beelden waar je later het langst naar kijkt lang niet altijd ontstaan op het moment waarop iedereen keurig deed wat de bedoeling was.

Soms ontstaan ze vijf seconden daarna, wanneer iedereen alweer met iets anders bezig is.