Een geboorteplan is geen draaiboek

“Hebben jullie eigenlijk al een geboorteplan?”

Grote kans dat iemand die vraag de afgelopen weken al aan je heeft gesteld. Misschien tijdens een controle bij de verloskundige, in een zwangerschapscursus of omdat een vriendin erover begon.

En eerlijk? Het woord geboorteplan kan best wat druk geven. Alsof je een draaiboek moet schrijven voor een dag waarvan je eigenlijk allang weet dat hij zich niet laat plannen.

Toch denk ik dat juist daar de grootste misvatting zit. Een geboorteplan gaat wat mij betreft niet over controle. Het gaat over stilstaan bij wat voor jou belangrijk is.

Niet alles is te plannen, maar je kunt je wel voorbereiden

Een bevalling laat zich niet voorspellen. Misschien verloopt alles precies zoals je vooraf had gehoopt. Misschien loopt het onderweg anders. Hoe goed je je ook voorbereidt, er zijn altijd dingen waarop je geen invloed hebt.

Dat betekent alleen niet dat een geboorteplan overbodig is. Juist omdat je niet weet hoe de geboorte zal verlopen, kan het ontzettend waardevol zijn om vooraf na te denken over wat jij nodig hebt om je veilig en gesteund te voelen. Niet omdat je daarmee bepaalt hoe de geboorte verloopt, maar omdat je jezelf de ruimte geeft om stil te staan bij wat voor jou belangrijk is.

Een geboorteplan begint niet met een lijstje

Wanneer mensen aan een geboorteplan denken, denken ze vaak aan praktische keuzes. Wil je pijnstilling? Wil je in bad bevallen? Wie knipt de navelstreng door? Natuurlijk mogen dat onderwerpen zijn waar je over nadenkt. Maar misschien zijn de vragen die daaronder liggen nog wel veel belangrijker.

Wanneer voel jij je veilig? Wat helpt je om te ontspannen als de spanning oploopt? Hoe vind je het prettig dat er met je wordt gecommuniceerd? En wat verwacht je van je partner op de momenten dat jij alle aandacht nodig hebt voor de bevalling?

Misschien is het zelfs wel waardevol om alvast na te denken over wat je nodig hebt als de geboorte anders verloopt dan je vooraf had gehoopt. Juist door jezelf dat soort vragen te stellen, ontdek je vaak wat voor jou echt belangrijk is. En dat is uiteindelijk veel waardevoller dan alleen een lijstje met wensen.

Juist als alles anders loopt

Misschien is dit wel de grootste misvatting over een geboorteplan: dat het mislukt is zodra de bevalling anders verloopt.

Maar zo zie ik het helemaal niet.

Een geboorteplan is geen contract dat gevolgd moet worden. Het is een manier om duidelijk te maken wat jij belangrijk vindt, ook als de situatie verandert.

Misschien had je gehoopt thuis te bevallen en ga je toch naar het ziekenhuis. Misschien kies je uiteindelijk wel voor pijnstilling, terwijl je dat vooraf niet van plan was. Of misschien wordt de geboorte uiteindelijk een keizersnede.

Dat betekent niet dat je geboorteplan voor niets is geweest.

Want ook als de geboorte een andere wending neemt, blijven veel van je wensen hetzelfde. Misschien wil je nog steeds graag weten wat er gebeurt voordat er een beslissing wordt genomen. Misschien vind je het belangrijk dat je partner zoveel mogelijk bij je blijft of dat er rustig met je wordt gecommuniceerd. Juist op zulke momenten kan een geboorteplan helpen om duidelijk te maken wat voor jou belangrijk is.

Er bestaat geen goed of fout geboorteplan

Sommige ouders schrijven een uitgebreid geboorteplan. Anderen zetten een paar korte aandachtspunten op papier. En weer anderen bespreken hun wensen liever mondeling met hun verloskundige of gynaecoloog.

Er is geen goede of foute manier. Het gaat er niet om hoe uitgebreid je geboorteplan is, maar of het je helpt om na te denken over wat jij belangrijk vindt. Bespreek je wensen daarom altijd met de zorgverlener die jullie tijdens de geboorte begeleidt. Iedere zwangerschap en iedere bevalling is anders. Samen kunnen jullie kijken welke wensen haalbaar zijn en hoe daar, waar mogelijk, rekening mee gehouden kan worden.

Misschien is dit wel de belangrijkste vraag

Misschien begint een geboorteplan helemaal niet met de vraag: “Hoe wil ik bevallen?” Maar met een andere vraag: “Hoe hoop ik me tijdens de geboorte van mijn kindje te voelen?”

Misschien verlang je vooral naar rust. Of wil je je veilig voelen, gehoord worden en erop kunnen vertrouwen dat de mensen om je heen écht naar je luisteren. Dat je partner weet wat jij nodig hebt en dat je zorgverleners je meenemen in wat er gebeurt, ook als de situatie verandert.

Wanneer je daar vooraf over nadenkt, wordt het vaak ook makkelijker om onder woorden te brengen wat voor jou belangrijk is. En misschien is dát uiteindelijk wel de grootste waarde van een geboorteplan.

Niet omdat het ervoor zorgt dat je bevalling volgens plan verloopt, maar omdat het je helpt om met vertrouwen toe te leven naar een dag die zich nooit helemaal laat plannen.